Qədim türklərin köçəri və dinsiz olması fikri alt-üst oldu.

04 Sentyabr 2016 - 15:04

Hun və Göytürk dönəminə aid məbəd kompleksində Türk tarixinə işıq salan yeni tapıntılar ortaya çıxıb 

 

Ahli-Beyt.ge xəbər agentliyi Modern.az saytına istinadən xəbər verir ki,  Monqolustanda qədim Türk tarixinə işıq tuta biləcək yeni qiymətli mənbələr aşkarlanıb. Ölkənin Şivet Ulan adlanan ərazisində kəşf edilən külliyyə Orxon kitabələrindən sonra üzə çıxan ən böyük tapıntı hesab olunur. Beynəlxalq Türk Akademiyasının təşəbbüsü və dəstəyi ilə"Tanrı dağından Ötükənə: Böyük Çöl xalqlarının tarixi və mədəni dəyərləri" adlı beynəlxalq ekspedisiya çərçivəsində Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkiyə və Rusiyadan tanınmış türkoloq və arxeoloqlardan ibarət ekspedisiya qrupu həmin ərazidə olub.


Təxminən 100 il əvvəl tapılmasına, ortaya çıxarılmasına baxmayaraq, Şivet Ulan – Ötügen kompleksi uzun illər diqqətdən kənarda qalıb. Burdan müxtəlif oğurluqlar edilib, çapılıb, talanıb. Ötən il Beynəlxalq Türk Akademiyası tərəfindən Monqolustan tərəfi ilə birgə burda ciddi tədqiqatlara start verilib.


Türk tarixinin İslamdan əvvəlki dövrü haqqında məlumatlar indiyədək əsasən Orxon daş kitabalərindən alınmışdısa, tədqiqatçılar qazıntıların davam etdiyi bu kompleksdən yeni və daha qədim kitabələrin, qiymətli məlumatların əldə ediləcəyi qənaətindədirlər. 


Tədqiqatlara bilavasitə rəhbərlik edən Beynəlxalq Türk Akademiyasının prezidenti Darhan Kıdırali hesab edir ki, “Şivet Ulan məbəd kompleksi qədim türklərin, əcdadlarımızın müqəddəs bildiyi bir yer, Kutluq, İlteriş, Bilgə xaqanların, Tonyukuk, Gültegin kimi türk sərkərdələrin gəldiyi, ibadət etdiyi bir məkandır. Bura İslamiyyətdən öncə Türklərin əsas inanc yeri olub. Onlar bura gələr, ayinlər icra edər, qurbanlar kəsər, qurultay keçirərdilər. Bu tapıntı indiyədək türklərin köçəri və dinsiz olması ilə bağlı fərziyyələri də alt-üst edib. Qədim türklərin tanrıçılıq dini olduğunu və tək Tanrıya ibadət etdiyi təsdiqlənib. Ona görə də, Beynəlxalq Türk Akademiyası burda aparılan qazıntılara xüsusi önəm verir. Bu məqsədlə Monqolustan Elmlər Akademiyası ilə xüsusi memorandum da imzalanıb. Qazıntılar bir ildir aparılır və bundan sonra da davam etdiriləcək. İndiyədək məbəddə 15 dəfə oğurluq və dağıntı olub. Müxtəlif ölkələr tərəfindən bir neçə dəfə məbəddə tədqiqatlara cəhd olunsa da, ilk geniş tədqiqatı aparmaq bizə qismət oldu. Bütün Türk dünyasına xeyirli olsun!”

 

Arxeoloqlara görə bu məbəd Göytürklərdən öncəki vaxtlara, Hunlar dövrünə, yəni Oğuzların Orta Asiya və Qafqazlara hərəkətindən əvvəlki tarixə aiddir. Tək Tanrıya inanan türklər bura yığışar, qurultaylar, mərasimlər keçirər və əsas məsələləri burda həll edərdilər. Onların inancına görə bura dünyanın mərkəzi hesab olunurdu.


Qazıntılar zamanı tapılan çeşidli daş abidələr də bunu təsdiq edir. Amma tədqiqatlar həmin abidələrin ilk ünvanının bura olduğu qənaətini doğdulayır.

Kompleksdə ən diqqət çəkən abidələrdən biri məşhur Bengü daşıdır. Burda avşar, salur, bayandur kimi 65 qədim türk boyunun tamqası yer alıb.


Qədim türk boylarının tamqalarının yer aldığı məşhur Bengü daşı da Şivet Ulan kompleksində yerləşir. Bengü daşında türklər öz varlıqlarını tarixin yaddaşına küçürmək üçün öz tamqalarını qoyurdular. Məhz bu müqəddəs daşda Bilgə Xaqan və Külteginin də tamqaları yer alıb.


Qeyd edək ki, ekspedisiya çərçivəsində Monqolustanda arxeoloji və türkoloji tədqiqatları genişləndirmək məqsədi ilə Beynəlxalq Türk Akademiyası ölkənin müxtəlif rəsmi qurumları ilə çeşidli razılaşma və memorandumlar da imzalanıb.


Xəbər lenti

Səudiyyə atəşkəsin olduğu Yəmənin əl-Hudeyda əyalətinə aviazərbələr endirməyə başlayıb
2019-09-20 14:47

Yəməndə Səudiyyənin bir polkovnik rütbəli zabiti daxil olmaqla 5 hərbçisi ölüb
2019-09-20 14:46

Siyasi məhbusun oğlu koloniyada atasının vəziyyətinin ağır olduğunu bildirir
2019-09-20 11:57

İran təhdid etdi: Böyük müharibə başlayacaq
2019-09-20 10:44

BƏƏ ABŞ-ın yaratdığı koalisiyaya qoşulub
2019-09-20 10:43

Ərəb koalisiyası Yəməndə hərbi əməliyyatlara başladı
2019-09-20 10:41

İranın xarici işlər naziri Nyu-Yorka gedib
2019-09-20 10:37

Ərəb baharının kənarlaşdırdığı ilk diktator vəfat edib
2019-09-20 10:36

Pakistanın Baş Naziri Səudiyyə liderləri ilə görüşdü
2019-09-20 10:33

Terrorçular İdlibdən mülki vətəndaşların çıxmasına mane oldular
2019-09-20 10:32

Suriya HHM İsrailə məxsus PUA-nı vurdu - Video
2019-09-20 10:23

Səudiyyə Ərəbistanı İraqdan 20 milyon barel neft istədi
2019-09-20 10:22

Yəmənlilər onlarla Səudiyyə qüvvəsini öldürdü
2019-09-20 10:19

İran Səudiyyə Ərəbistanı neft sahələrinə hücumla bağlı iddialara sübut tələb etdi
2019-09-20 10:18

Rusiya və Uqanda nüvə razılaşması imzaladı
2019-09-20 07:46

Lavrov İrana yönələn ittihamlara münasibət bildirdi
2019-09-20 07:44

Fransalı nazir İrana çağırış etdi
2019-09-20 07:42

ABŞ Ukraynaya 250 milyon dollarlıq hərbi yardımı təsdiqləyib
2019-09-20 07:41

Serqey Lavrov: “ABŞ kosmosa silah yerləşdirir”
2019-09-20 07:27

Konqoda etnik düşmənçilik zəminində 28 nəfər öldürülüb
2019-09-20 07:26

Gürcüstan İŞİD-lə əlaqədə şübhəli bilinən şəxsi Rusiyaya təhvil verib
2019-09-20 07:25

Ombudsman: “Gürcüstanda erkən nikahlar yalnız etnik azlıqların məskunlaşdığı bölgələrdə yayılmayıb”
2019-09-20 07:23

Rusiya XİN: İran Xəzərin hüquqi statusu haqqında Konvensiyanı gələn il imzalaya bilər
2019-09-20 07:21

Məhkəmə Gürcüstanın sabiq müdafiə nazirini həbsdə saxlayıb
2019-09-20 07:20

Gürcüstanın iqtisadiyyat naziri: “Energetika Nazirliyinin yaradılması nəzərdən keçirilməyəcək”
2019-09-20 07:18

Gürcüstana səfər edən azərbaycanlı turistlərin sayı 12,8% artıb
2019-09-20 07:17

Yəhudilər əl-Xəlilə basqın etdi; 10 yaralı
2019-09-19 15:48

İranda zəlzələlər davam edir - Yenə oldu
2019-09-19 15:46

İran parlamenti ABŞ-a qarşı sanksiyaları düşünür
2019-09-19 15:43

İran bölgədə gərginliyin yeni dalğası fonunda irimiqyaslı hərbi təlimlərə start verir
2019-09-19 15:40

Əfqanıstanda aviasiya zərbəsi nəticəsində azı 30 nəfər həyatını itirdi
2019-09-19 15:38

160-a qədər iraqlı qaçqın Türkiyədən geri döndü
2019-09-19 15:31

Səudiyyə koalisiyasının casus təyyarəsi Yəmənin Taiz şəhərində vuruldu
2019-09-19 11:21

Ayətullah Xamenei: “Ərbəin bizi ucalığa götürən qüvvətli bir vasitədir”
2019-09-19 11:20

Yəmənin ərəbistanın neft təsisatlarına qarşı əməliyyatının yeni detalları
2019-09-19 11:19

Neft qiymətləri ucuzlaşıb, Səudiyyə Ərəbistanı zədələnmiş obyektləri bərpa edir
2019-09-19 11:16

Əfqanıstanda dəhşətli terakt: 20 ölü, 95 yaralı
2019-09-19 11:12

“Patriot” Səudiyyəyə hücum edən dronları niyə vura bilmədi?
2019-09-19 11:11

Səudiyyə Ərəbistanı benzin almaq üçün İrana müraciət etdi
2019-09-19 11:05